Methodiek

Bevorderen dat de cliënt gemotiveerd wordt tot verandering. Hierbij gaat het vooral om het besef dat er ambivalentie over de verandering is en bereidheid om deze ambivalentie te verkennen en eventueel weg te nemen. De cliënt wordt gestimuleerd om er achter te komen wat het meeste voordeel of het minste nadeel oplevert voor een prettig leven. De hulpverlener bouwt aan een relatie die gebaseerd is op samenwerking, eigen verantwoordelijkheid en vrijheid van gedragskeuze.

De medewerkers van het zorgteam, specifiek de persoon die de zorgafspraken met de cliënt maakt (planner, EVV’er, wijkverpleegkundige).

Medicijnen gebruiken, stoppen met roken, minder of anders eten, meer bewegen, bloedtesten doen; merkt u dat uw cliënt wel naar uw adviezen luistert, maar niet doet wat u adviseert? Weet u wél welke adviezen u uw cliënten wilt geven en zoekt u naar manieren om hen te motiveren voor ander gedrag? Motiverende gespreksvoering is hiertoe een effectieve methode!

Omdat de motivatie om te veranderen een voorspeller is van de feitelijke verandering, is het belangrijk dat verpleegkundigen aandacht besteden aan de motivatie voor verandering. Motiverende gespreksvoering is een persoonsgerichte gespreksstijl, bedoeld om verandering van gedrag te bevorderen. Vasthouden aan bekende patronen is een belangrijke factor die iemands gedrag bepaalt. De cliënt wordt geholpen de ambivalentie die ieder wel kent over veranderingen, te verhelderen en op te lossen. Het gaat bij motiverende gespreksvoering vooral om de cliënt de redenen voor (gedrags)verandering zélf te laten benoemen. Het is een tussenweg tussen richting geven, advies geven en oplossingen aandragen (de directieve aanpak) én het aannemen van de (tegen)argumenten van de cliënt. Deze werkvorm heet: gidsen (‘guiding’):

• Het verhaal van de patiënt staat centraal. De cliënt is zoveel mogelijk aan het woord en de hulpverlener stelt open vragen.
• De verpleegkundige geeft richting door te stimuleren tot gezond gedrag en therapietrouw; en door de moeite met de gedragsverandering serieus te nemen. Hierdoor kan ruimte voor (zelf)onderzoek ontstaan.
• Reflecteren, het teruggeven van wat de cliënt duidelijk probeert te maken levert vaak een inzichtgevend gesprek op en er ontstaat vaak de neiging om op zoek te gaan naar de voordelen van veranderen en de nadelen van de huidige situatie.
• Het legt de verantwoordelijkheid terug bij de cliënt. Door prikkelend en toch respectvol tegenstrijdigheden in het verhaal van de cliënt naar voren te halen, kan iemand zelf met oplossingen voor ander gedrag komen.

Motiverende gespreksvoering heeft niet alleen betrekking op het gezondheidsgedrag zelf, maar ook op het gedrag dat hulpverlening mogelijk maakt en de kans op verandering vergroot, bijvoorbeeld het motiveren voor een vervolggesprek, of voor het meenemen van een belangrijke ander.

Uitgangspunten van motiverende gespreksvoering:

• Motivatie tot verandering komt vanuit de cliënt en wordt niet van buitenaf opgelegd;
• Het is de taak van de cliënt en niet van de professional om uitdrukking te geven aan en een oplossing te zoeken voor de tegenstrijdige gevoelens over de verandering.
• Iemand overtuigen is geen effectieve strategie om iemands tegenstrijdigheid te laten oplossen.
• De stijl en sfeer is kalm en uitnodigend van karakter.
• De professional is directief in het bijstaan van de klant, die haar eigen ambivalentie onderzoekt en oplost.
• De bereidheid tot gedragsverandering is niet een vaststaande eigenschap van de klant, maar een uitkomst van de interactie tussen cliënt en professional.
• De verhouding tussen beiden is meer een gelijkwaardig partnership dan een rolverdeling als tussen deskundige en onwetende.
• Motiverende gespreksvoering berust op twee principes:
  1. Onvoorwaardelijke acceptatie; de hulpverlener veroordeelt gedrag niet. Het uiteindelijke doel van de hulpverlener is niet gedragsverandering, maar harmonie van wensen en gedrag. De hulpverlener reageert empatisch, vermijdt discussie en versterkt zelfeffectiviteit van de cliënt.
  2. Constructieve zelfconfrontatie; voor verandering van gedrag is vaak confrontatie nodig. Niet met de wensen en opvattingen, maar wel met de tegenstrijdigheden van de cliënt in zichzelf.
• Tijdens het gesprek past de zorgverlener verschillende gesprekstechnieken toe: open vragen stellen (en doorvragen), reflectief luisteren, provoceren, informatie geven en samenvattend ordenen (en verifiëren).

Voorwaarde:

Voor toepassing van motiverende gespreksvoering is een training benodigd. Deze wordt soms intern aangeboden. Er zijn verschillende aanbieders van één- of meerdaagse (verdiepende) traniningen. De meeste opleidingen en trainingen zijn geaccrediteerd.

-

- Meer weten? www.motivationalinterviewing.nl.
- Miller W.R., Rollnick S.: Motiverende Gespreksvoering, een methode om mensen voor te bereiden op verandering. Ekklesia 2e druk 2006. ISBN 90 75569394.
- Rollnick, S., W. Miller en C. Butler. Motiverende gespreksvoering in de gezondheidszorg, werken aan gedragsverandering als je maar 7 minuten hebt. ISBN 9789075569476.
- Schippers G.M. & Jonge, J. de. Motiverende Gespreksvoering. Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 57 (2002) p: 250-265.

Motiverende gespreksvoering blijkt een effectieve methode om de therapietrouw van cliënten actief te ondersteunen. Dat blijkt uit verschillende studies op het gebied van gedragsverandering en voeding, bewegen, diabetes en andere chronische ziekten. Ook uit Zichtbare Schakels blijkt dat zorgverleners veel baat hebben bij de methodiek motiverende gespreksvoering. Het is een cliëntgerichte methode om te bevorderen dat de patiënt/cliënt intrinsiek gemotiveerd wordt tot het veranderen van (gewoonte)gedrag.

-